Blog Makine

Cnc tezgahlarının özellikleri şunlardır.

• • Tezgaha yüklenmiş olan parça programları kontrol ünitesi hafızasında saklanabilir, buradan çağrılarak defalarca işletilir.

Tezgah kontrol ünitesini besleyen özel bir güç kaynağı mevcuttur. Tezgahın enerjisi kesilse bile program vb. veriler muhafaza edilir.

Parça programı üzerinde yapılması düşünülen değişiklikler istenildiği anda ve kolaylıkla yapılır. Değiştirilmiş olan program son şekliyle hem işletilir hem de hafızada saklanır.

Bazı rutin operasyonlar program içerisinde döngüler (Cycles) şeklinde tanımlanır ve gerekli yerlerde kullanılır. (Delik delme, delik büyütme, dikdörtgen cep frezeleme, kademeli ve konik tornalama, radyüs tornalama vb. )

Bir iş parçası üzerinde döngüler dışındaki tekrarlanması gereken operasyonların programlama ana program (Main Program) içerisinde birkez yazılır ve Alt Program (Sub Program) adıyla isimlendirilirler. Ana programın uygulanması sırasında bu alt programlar gerekli yerlerde çağrılarak işlem tamamlanır. Buna örnek olarak ADANA yazısının programını verebiliriz. Burada A harfi için bir alt program yazılır. Ancak bu program farklı X mesafesinde sadece koordinat tanımlamaları yapılmak suretiyle uygulanır. Böylece normal program %40 daha kısaltılmış olur.

Bir parçanın programı yazıldığında normal olarak belirli tür ve çaptaki kesicilere işlenir.

Programlama esnasında kesici çapının dikkate alınarak bazı belirli ölçüsel kaydırmaların yapılması gerekir. Halbuki kesici telafisi (Cutter Compensation) kolaylığı ile bu kaydırmalar CNC kontrol ünitesi (CNC Control Unit) tarafından programın işletimi esnasında yapılır. Kullanılan kesici kırıldığında ve aynı çapta başka bir kesici bulunamadığı durumlarda farklı çaptaki kesici ile programa kalınan yerden devam edebilme kolaylığı sağlar. Kontrol ünitesi yeni kesicinin çapına göre gerekli ölçüsel kaydırmaları yapar.

Bilgisayar sayesinde konum değiştirmeler, devir sayısı ve ilerlemelerde optimum değerlere ulaşır. Bunun sonucu olarak CNC takım tezgahlarında ideal çalışma koşulları sağlanmış olur. Alın tornalama işleminde iş parçasının çapı sürekli olarak değiştiğinden buna bağlı olarak devir sayısının da değişmesi gerekir (Constant Surface Speed). Sonuç olarak elde edilen yüzey kalitesi ve hassasiyet konvansiyel tezgahlara (Conventional Machines) kıyaslanmayacak derecede iyidir.

CNC kontrol ünitesinde bilgisayar kullanımı sonucu diğer pek çok bilgisayar ve sistemleriyle iletişim kurabilme avantajına sahiptir.

Parça imalatına geçilmeden önce görüntü ünitesi (Visual Display Unit) yardımıyla grafik olarak parça programının benzetimi mümkündür.

Kesici aletlerin değiştirilmeleri her hangi bir manuel müdahale olmaksızın yapılır. Bunun için dönerli taretler (Rotery Turrets) yada paletli kesici magazinleri kullanılır.

CNC takım tezgahlarından önce NC takım tezgahlarına özetleyip CNC tezgahlarını anlatmaya geçeceği Nümerik Kontrol (NC) metal ve diğer tür malzemelerin talaş kaldırmak suretiyle işlenmesinde kullanılan her türlü takım tezgahında yaygın olarak uygulanmaktadır. Bu tezgahlardan bazıları şunlardır:

Torna tezgahı (lathe Machine)
Freze tezgahı(Miling Machine)
Matkap tezgahı (Drilling Machine)
Delik Büyütme Tezgahı (Borıng Machıne)
Taşlama Tezgahı (Grinding Machine)
NC takım tezgahları

Bütün NC takım tezgahlarının kendilerine özgü kapasite, operasyon yetenekleri ve bir takım karakteristik özellikleri vardır. Bu nedenle tezgahın sahip olmadığı hiçbir işleme özelliği o tezgaha yaptırılamaz.

NC takım tezgahlarında hafıza bulunmadığından bu tür tezgahlarda blok verileri sıra ile okunur ve işleme konulur. Bir iş parçasının imalatı esnasında tezgahın kontrol ünitesi (Machine Control Unit) bir bloktaki bütün verileri okur ve tezgahta gereken işlem operasyonlarını yerine getirir. Operasyonlar tamamlandıktan sonra bir sonraki bloka geçirilir. Bu işlem sırasıyla program sonuna kadar devam eder.

Parça programları standart kağıt şerit üzerindeki yer ve diziliş şekillerine göre farklı nümerik (sayısal) ve alfa nümerik (alfa sayısal) değer ve anlamları vardır.

CNC takım tezgahlarının fiziksel tasarım ve konstrüksiyonların NC tezgahların aynıdır. Ancak NC takım tezgahlarında yapılmaları pratikte mümkün ve ekonomik olmayan bir dizi fonksiyonel özellikler bu tür tezgahlara ilave edilmiştir.

Cnc tezgahlarında kullandığımız Nümerik Kontrol sisteminin oluşumu şu şekildedir.

Nümerik kontrol fikri II. Dünya savaşının sonlarında A.B.D. hava kuvvetlerinin ihtiyacı olan kompleks uçak parçalarının üretimi için ortaya atılmıştır. Çünkü bu tür parçaların o günkü mevcut imalat tezgahları ile üretilmesi mümkün değildi. Bunun gerçekleştirilmesi için PARSONS CORPORATION ve MIT (Massachusetts Instute of Tecnnology) ortak çalışmalara başladı. 1952 yılında ilk olarak bir CINCINNATTI-HYDROTEL freze tezgahını Nümerik Kontrol ile teçhiz ederek bu alandaki ilk başarılı çalışmayı gerçekleştirdiler. Bu tarihten itibaren pek çok takım tezgahı imalatçısı Nümerik Kontrollü tezgah imalatına başladı. İlk önceleri nümerik kontrollü takım tezgahlarında elektrik röleleri, vakumlu tüpler, komplike kontrol ara yüzleri kullanılmaktaydı. Ancak bunların sık sık tamirleri ve yenilenmeleri gerekiyordu. Daha sonraları nümerik kontrollü takım tezgahlarında daha kullanışlı olan minyatür elektronik tüp ve yekpare devreler kullanılmaya başlandı.

Bilgisayar teknolojisinde ki hızlı gelişmeler Nümerik Kontrollü sistemleri de derinden etkilemiştir. Artık günümüzde nümerik kontrol tezgahlarda daha ileri düzeyde geliştirilmiş olan entegre devre elemanları, ucuz ve güvenilir olan donanımlar kullanılmıştır. ROM (Read Only Memory) teknolojisinin kullanılmaya başlanılmasıyla da programların hafızada saklanmaları mümkün oldu. Sonuç olarak bu sistemli gelişmeler CNC’ nin (Computer Numerical Control) doğmasına öncülük etmiştir. CNC daha sonra torna, matkap vb. takım tezgahlarında yaygın olarak kullanılmaya başlandı.

Bilgisayarlı Nümerik Kontrol de (Computer Numerical Control [CNC] ) ana fikir takım tezgahlarının sayı, harf vb. sembollerden oluşan, belirli bir mantığa göre kodlanmış komutlarla işletilmesi ve tezgah kontrol ünitesinin (MCU) parça programını edebilen sistemdir.

CNC de tezgah kontrol ünitesinin kompütürize edilmesi sonucu programların saklanabilmesinin yanında parça üretiminin her safhasında programı durdurma, programda gerekli olabilecek değişiklikleri yerine getirebilme, programa kalınan yerden tekrar devam edebilme ve programı son şekliyle kaydetmek mümkündür. Bu nedenle programın kontrol ünitesine birkez yüklenmesi kafidir. Programların tezgaha transferleri delikli kağıt şeritler (Punched Tapes) , Manyetik Bantlar (Magnetic Tapes) vb. veri taşıyıcılar aracılığıyla gerçekleştirilir

Yüzeye karbon emdirerek sertleştirmeye ve menevileştirmeye verilen adı Sementasyon dur. Karbon emdirmek için parça karbonca zengin bir ortamda 950°C ısıtılmış bir fırında istenen sertlik derinliğince belirlenmek kaydıyla ortalama 6 saat tutulur. Buradan direk yağa veya suya atılabileceği gibi soğuma sonrası yeniden ısıtılıp soğuma ortamına bırakılabilir. Bu noktada yüzey 0.60, göbek 0.20 karbon içerdiğini varsayarsak iki unsur dikkate alınmalıdır.

1. Sementasyon sonucunda yüzeyin ulaşabileceği max sertlik 62 HRC iken göbeğin ulaşacağı max sertlik 45 HRc olacaktır.

2. Sementasyon sonucunda yüzeyin ostenit dönüşüm sıcaklığı 840°C iken göbeğin ostenit dönüşüm sıcaklığı 900°C olacaktır.

Bu iki veri değerlendirilerek ya direkt sertleştirme ile max göbek max yüzey sertliği oluşturulabileceği gibi, karbon emdirme sonrası oda sıcaklığına yavaş bir hızla soğutulup 860°C tekrar ısıtılıp su verildiğinde göbek en yumuşak iken yüzey en sert olabilecektir. Bunlardan biri veya bu uç noktaların arasındaki bir seçim nihai kullanımda parçadan beklentiler göz önüne alınarak seçilmektedir.

Isıl işlem (İng: heat treatment) metallerin mekanik özelliklerini (sertlik, mukavemet vb.) geliştirmeye yönelik yapılan metalurjik bir işlem türünün genel adıdır.

Genel anlamda, metalleri belirli bir sıcaklıkta tavlayarak yapılarını istenilen faza getirerek yapılır. Daha sonra metal ani olarak soğutulur ve bu sayede granüller (grain) oda sıcaklığında termodinamik açıdan denge fazı (phase) olmayan bir faza hapsolmuş olur. Bu faz çoğunlukla malzemenin daha da üstün mekanik özellikler gösterdiği bir fazdır.

Isıl işlemin teorisi pek bilinmese de sanayi devrine girilmeden çok önceleri pratiği biliniyor ve uygulanıyordu. Örneğin, demircilerin kılıçları sağlamlaştırmak için dövdükten sonra suya batırarak ani soğutması basit bir ısıl işlemdir. Benzer uygulamalar; sertliğin, keskinliğin, aşınmaya karşı direncin gerektiği diğer bazı metal eşyalarda da olmuştur.
Yazının devamını okumak için tıklayınız. »

İki metalin birbiriyle kaynak yöntemiyle ergitilerek birleştirilmesi için kullanılan tele kaynak teli denir. Arkı sağlaması ve hava ile teması kesmesi için CO2 veya karışım gaz kullanılır. Buna gazaltı kaynak yöntemi ile kaynak denir. Kaynak elektrodu İsveç’li Oscar Kjellberg tarafından 1907 - 1914 döneminde icat edilmiştir. Bir tel çubuk etrafına karbonat ve silikatlardan oluşmuş bir tabaka kaplamış ve bunu kurutmuştur. Daha sonra elektrik akım üretecinden elde ettiği elektrik arkı ile kaynak yapmıştır. Bu pratik buluş, bugünde kullanılmakta olan kaynak elektrod çubuğunun en temel şeklidir. Literatürde Örtülü Kaynak Elektrodu olarak belirtilir. Metallerin türüne  göre kullanılacak elektrodlar da farklılık gösterir. Kol saatleri, gözlük, otomobil, köprü, gemi, yatak, gibi pekçok nesne, kaynak yöntemleriyle imal edilmiş parçalardan oluşur. Yazının devamını okumak için tıklayınız. »

Krom ile nikel, asitlerin başlıcalarına karşı korozyon mukavemetine sahiptirler. Çelikte bunlardan birinden yada ikisinden yeterince bulunması halinde “Paslanmaz” adı verilmiş çelik türü elde edilir. Paslanmaz çelikler alaşım içeriğine göre üç gruba ayrılır;
a) Isıya dayanıklı kromlu çelikler
b)Korozyona dayanıklı kromlu çelikler
c) Krom - nikel çelikleri

A ) Korozyona dayanıklı kromlu çelikler

% 13′ün üstünde krom içeriği ile çelik korozyona dayanıklı olur. Burada %13 üzerinde bir oran korozyona dayanıklılıkta bir artma getirmez, yani %13 sınır teşkil etmektedir. Ancak herhangi bir nedenle bir krom kaybının söz konusu olduğu durumlarda, %18 kromlu bir çelik seçimi yapılır.

Mekanik mukavemet değeri, karbon oranı ile etkilenir.

Ferritik krom çelikleri

Ferritik krom çelikleri azami % 0,1 C içerirler. Mukavemet değerleri akma sınırı için 250 300 N/mm2, kopma mukavemeti için 450 - 650 N/mm2, uzama için de % 20 derecesindedir.

Genel olarak bu çelikler, kaynak kabiliyeti olan çelikler olarak sınıflandırılmışlardır. Isı etkisiyle ferritik doku kaba tane oluşturmaya (> 900°C) meyleder. Kaynak dikişinin yanındaki ısıdan etkilenmiş bölge (IEB) ’de, daima bu tane büyümesinden dolayı tenasite ve uzama kabiliyetini kaybetmiş bir bölge oluşmaktadır. Yazının devamını okumak için tıklayınız. »

Nümerik kontrollü (CNC ve NC ) takım tezgahlarının endüstride kullanılmasıyla üretimde daha fazla hassasiyet ve esneklik sağlanmıştır. Daha da karışık ve hassas parçaların standart ve seri olarak üretilebilmesini sağlamıştır .

Bilgisayar teknolojilerindeki yaygın gelişmeler NC ve CNC takım tezgahlarını bilgisayar desteği ile daha verimli yapabilme fikrini doğurmuştur.Günümüzde tasarım ve üretimde bilgisayar her alanda olduğu gibi bu alanda da önemli görev üstlenmektedir.

Günümüzdeverimli ve kaliteli üretim ;Bilgisayarlı Nümerik Kontrol (CNC); Bilgisayar Destekli İmalat (CAM) ve Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) uygulamalarının birlikte uyum içinde kullanılması ile sağlanmıştır. Günümüzde CAM ve CAD yazılımlarının gelişmeleri ve yaygınlaşmalarından dolayı NC ve CNC tezgahları daha da verimli bir şekilde kullanılabilmektedir.

CNC tezgahlarında imal edilen parçaların çoğu 3 eksen operasyonuna ihtiyaç duymaktadır ve karışıktır. Böyle parçaların programını manuel olarak yazmak ve CNC ye yüklemek zor ve zaman alıcıdır. Hata olasılığı da oldukça fazladır. Bu gibi durumlarda CAM yazılımları sayesinde yüksek hassasiyette programlar oluşturarak değişiklik yapmak ve farklı işleme operasyonlarını CAM üzerinde simile ederek üretime başlamak zaman ve mükemmellik açısından gayet iyidir.

Hassas ve verimli üretim için CAD ve CAM yazılımları gerekli olduğu kadar NC programlamanın temelleri olan “G ve M ” yani ISO Standart programlama kodlarının bilinmesi gereklidir.

Tasarım yaptıran ve yapan işin üretilebilirlik ,,çalışma şartları, ekonomiklik, alım gücü vb. gibi faktörleri göz önünde bulundurarak aynı zamanda da piyasayı araştırması verimliliği arttıran faktörlerdir.

Teknik resimler imalat biriminin anlayacağı şekilde olmalı ,ölçüler kolayca referans kabul edilebilecek bir noktaya göre verilmelidir. Farklı yüzeylerden verilen ölçüler CNC Operatörünü gereksiz hesap ve ölçü kontrollerinden kurtaracaktır ve zamandan tasarruf sağlayacaktır.
Yazının devamını okumak için tıklayınız. »

Tornada döndürülen malzeme üzerinden uygun kesiciler vasıtası ile talaş kaldırarak metalleri ölçüye getirmeye ve şekillendirmeye TORNACILIK denir.
Tornacılık işlerini yapan kişilere veya ustalara TORNACI denir. İyi bir tornacı, malzeme bilgisine, teknik resim bilgisine, iş parçalarını resimler üzerindeki ölçü ve toleranslar dahilinde işleyebilmeyeteneğine, güvenli çalışma alışkanlıklarına, iş disiplini ve meslek ahlakına özen göstermesi gerekir.

Ülkemiz endüstrisinde otomotiv, makine, tekstil, yedek parça, mutfak eşyaları sanayi vb. bütün imalat sektöründe ve bunlara parça üretimi yapan yan sanayide tornacıya büyük ihtiyaç vardır.

Gelişen teknoloji sayesinde çok çeşitli amaçlara hizmet eden çok çeşitli tezgahlar yapılmıştır.

Universal torna, endüstride en çok kullanılan makinelerdendir. Universal, kelime anlamı ile çok maksatlı,çok amaçlı demektir. Universal torna da bu anlamda “çok maksatlı torna”, “çok amaçlı torna” demektir.

Bir tornacı yaptığı işten kaliteli sonuç alabilmesi için mesleği ile ilgili ölçü ve kontrol aletlerini tanımalı, doğru olarak kullanabilmeli ve bakımını yapabilmelidir. Torna tezgahlarında genellikle silindirik parçalar işlendiği gibi; değişik şekillerdeki parçaları da işleyebiliriz.